Let op! verwar Bodemfolie niet met bodemisolatie
Bodemfolie stopt vocht en radongas, maar niet de warmtestroom. Bodemisolatie stopt wel de warmtestroom in en uit de bodem. 

 

Praktijkonderzoek: Wij krijgen veel vragen over bodemisolatie, ook van woningcorporaties. Onderstaande feiten zijn aan het licht gekomen bij een proefproject van een woningcorporatie bij een complex seniorenwoningen. De ruimte tussen de vloer en de isolatielaag op de bodem wordt afgekoeld door ventilatie van de kruipruimte en door de funderingsmuren. De ventilatie kan men (soms) afsluiten maar de afkoeling via de funderingsmuren blijft. In de zomer loopt dit nog niet zo’n vaart maar naarmate de aarde om het huis verder afkoelt, neemt het verlies via de funderingsmuren toe. De infraroodfoto links is gemaakt op 23 januari 2017 ’s avonds om 20.30 uur. De CV heeft de hele dag gebrand. De binnenmuur op thermostaathoogte is 22 °C maar de vloer zelf is nog geen 17°C.  In hun slaapkamer is de vloer nog kouder dan bij de buren waar niets is gedaan. Wat al jaren geleden door wetenschappers is voorspeld, blijkt waar. In de winter neemt de kruipruimtebodem geen warmte op  maar staat juist warmte af aan de kruipruimte. Een isolatielaag op de bodem werkt dan averechts. De vloer verliest meer warmte waardoor de bewoners harder gaan/moeten stoken.

Bodemisolatie werkt positief in de zomer
maar averechts in de winter 

De aardbodem onder ons huis neemt in de zomer warmte op en staat deze warmte in de winterperiode weer af aan de kruipruimte. Dat is al in 1985 wetenschappelijk bevestigd door TNO in samenwerking met de TU Delft bij een praktijkonderzoek [1]. Daarbij is ook ontdekt dat de funderingsmuren de kruipruimte in de winter flink kunnen afkoelen. Een isolatielaag op de bodem beschermt de onderkant van de vloer niet tegen deze afkoeling door de funderingsmuren. Daarnaast blokkeert bodemisolatie in de winter de positieve warmtestroom die dan uit de bodem komt. De begane grondvloer zal dan meer warmteverliezen aan de funderingsmuur. De bewoners zullen meer en harder moeten stoken om de woning op temperatuur te krijgen. Op basis van deze wetenschap krijgt de Rijksoverheid het advies om bodemisolatie niet serieus te nemen als energiebesparende en comfortverhogende maatregel en voor deze maatregel geen gasbesparingsgetal op te nemen.  In de zomerperiode wanneer de kruipruimtebodem warmte opneemt, werkt bodemisolatie wel positief.  In de winter wanneer er warmte uit de bodem komt werkt bodemisolatie echter negatief.

Onzin beweren voorstanders van bodemisolatie. Wanneer je er voor zorgt dat er geen kruipruimteventilatie meer is dan maakt het niet meer uit waar de isolatielaag wordt aangebracht, direct tegen de vloer of op de bodem van de kruipruimte. Men wil niet inzien dat de vloer in de winter vanwege de bodemisolatie  juist meer warmte verliest aan de funderingsmuren. Bij een monitoring van een praktijksituatie met referentieadressen bracht het bewijs boven tafel dat er in de winter een  positieve warmtestroom uit  de kruipruimtebodem komt en dat het nadelig is om deze te blokkeren. In deze praktijk situatie zijn de ventilatieopeningen van de kruipruimte keurig afgesloten, zodat koude buitenlucht het effect van de bodemisolatie niet kan verstoren. In de kruipruimte met bodemisolatie hangen op 13 december 2016 echter wel condensdruppels aan de waterleiding terwijl in de kruipruimtes van de andere woningen in hetzelfde rijtje deze leidingen droog zijn.

Op 10 mei 2106 zijn de bewoners nog dik tevreden met hun bodemisolatie. De kruipruimte is lekker warm en de onderkant van de vloer is 18,5º C. Ze hebben de indruk dat de warmte nu langer in de woonkamer blijft hangen. Op 13 december 2016 meldt de bewoner echter dat het erg lang duurt voordat de woonkamer warm is. Hij vraagt om een nieuwe CV-ketel. Een kijkje onder de vloer laat zien dat de funderingsmuur de ruimte boven de isolatielaag flink afkoelt. De onderkant van de woonkamervloer is nu  5 graden lager dan in mei. De bewoners moeten flink stoken om de woning een beetje comfortabel te krijgen. Op 23 januari zijn de funderingsmuren nog verder afgekoeld. De bewoners klagen er nu ook over dat ze de slaapkamer niet meer warm kunnen krijgen en met sokken aan naar bed gaan.

Op 23 januari 2017 stoken de bewoners op 23 graden. De muur met de thermostaat is om 20:30 uur op thermostaathoogte 22,8º C (IR_1972>>). Op datzelfde moment is de vloer van de eethoek aan de bovenkant echter amper 18 graden. De betonnen balkjes tekenen zich af als koudebruggen in de vloer.  In de richting van de hal wordt de vloer steeds kouder. Onder de vloer vindt men deze overgang in de kruipruimte terug. Met 13,5º C is de onderkant van de vloer onder de zithoek  nog relatief warm . In de richting van de berging wordt de vloer echter steeds kouder. Dit temperatuurverloop vinden we ook terug op de funderingsmuur van de kop/langsgevel van de woning die is gelegen op het oosten Detail foto>>.

Deze daalt van circa 8º C onder de zithoek naar 4º C onder de berging. De enige verklaring voor het feit dat de funderingsmuur onder de zitkamer warmer is dan onder de berging, is het feit dat de onderkant van de vloer van de zithoek warmer is en meer warmte uitstraalt naar de fundering. Het bewijs dat de vloer met bodemisolatie in de winter meer warmte verliest dan zonder bodemisolatie wordt gevonden wanneer we deze woning vergelijken met de naastgelegen referentie woning waar nog niets is gebeurd. Lees meer>>

Comfortproblemen met bodemisolatie in de winter doen zich al jaren voor. Dat er in de winter nog een flinke verbetering van het wooncomfort mogelijk is, blijkt ook uit onderstaande infraroodfoto’s. Deze zijn gemaakt bij een huurwoning waar een van de huurders weigerde de huurverhoging te betalen omdat hij vond dat bodemisolatie geen effect had.

alleen bodemisolatie

bodemisolatie én TONZON

Na het aanbrengen van TONZON Vloerisolatie is de vloer 3 graden warmer en let op zijn voeten en onderbenen. Meneer klaagt niet meer en betaalt met veel plezier zijn huurverhoging. Ook zijn energierekening gaat flink omlaag. Hij krijgt meer comfort met minder energie. Met een lagere radiatortemperatuur krijgt hij de vloer ook in het midden van de kamer nu wel warm.

Het idee dat een laag isolatiemateriaal op de bodem (bodemisolatie) een energiebesparend (en comfortverhogend) effect zou hebben, is nooit wetenschappelijk onderbouwt. Het berust op de denkfout dat de warmte uit de vloer via de kruipruimtebodem verloren gaat en via ventilatie. Zonder ventilatie van de kruipruimteventilatie zou het maar weinig uitmaken waar de isolatielaag is aangebracht, op de bodem of direct tegen de vloer. Dat is echter een misverstand zoals uit het eerder aangehaalde wetenschappelijk onderzoek [1] al veel langer bekend is. In de winter neemt de kruipruimtebodem geen warmte op maar staat juist warmte af aan de kruipruimte. Het grootste deel van de warmte verdwijnt via de funderingsmuren naar buiten en niet via de kruipruimtebodem. Zie dit citaat van blz 40 uit dit onderzoek: “hieruit blijkt dat de bodem gedurende de winter warmte afstaat aan de kruipruimte. .. Pas in maart-april draait het teken om en wordt er warmte via het bodemoppervlak naar de grond afgevoerd.”  Een isolerende laag op de bodem verstoort dit proces en blokkeert in de winter juist de positieve warmtestroom die dan uit de bodem naar bovenkomt. In een ander onderzoek [2] wordt vastgesteld dat het blokkeren van de warmtestroom uit de bodem in de winter een averechts effect heeft op de vloertemperatuur. In hartje winter wordt de vloer in de kamer (bij dezelfde mate van verwarmen) kouder dan zonder isolatielaag op de bodem het geval zou zijn geweest. De bewoners zullen deze lagere temperatuur compenseren door warmer te stoken waardoor het gasverbruik toeneemt in plaats van dat er gas wordt bespaard. In het rapport wordt de Rijksoverheid  dan ook geadviseerd geen besparingsgetal voor bodemisolatie op te nemen.

Bijkomend nadeel bij bodemisolatie is dat de onderkant van de woonkamervloer zijn warmte afstaat aan de gehele ruimte onder de vloer. Daardoor kan de warmte zich ook nog eens verdelen naar ruimtes die minder (hal/slaapkamer) of nauwelijks (berging) verwarmd worden. Sowieso duurt het lang voordat de woning is opgewarmd, zo melden bewoners.

[1] SBR-publicatie 118: “Een kruipruimte thermisch doorgemeten”
[2] SenterNovem Rapport 2006.3193-1: “Besparing door bodem- en vloerisolatie bij woningen” Download SenterNovem-vloer-bodemisolatie

De sterke afkoeling door de funderingsmuren in de winter speelt ook andere vloerisolaties parten. Purschuim en EPS (polystyreen, dat in de nieuwbouw veel wordt toegepast) zijn aan de onderzijde gewoon open voor infraroodstraling. Op deze infraroodfoto is te zien dat de koude funderingsmuren als het ware de warmte uit de vloer en de kruipruimtebodem zuigen. Met deze verliesfactor wordt in de huidige rekenmethodes onvoldoende rekening gehouden. Dit permanente verlies verklaart waarom het gasverbruik van nieuwe woningen hoger is dan de bedoeling is. Wanneer er sprake is van vloerverwarming dan is het verlies nog hoger, lees meer>>